فرارو | «کارت جدید» در بازی ایران و اروپا
کد خبر: ۵۰۸۷۰۰
آیا پرونده «صادرات گاز ایران به اروپا» روی میز مذاکرات برجام هم می‌رود؟

«کارت جدید» در بازی ایران و اروپا

گزارش‌های متعدد نشان می‌دهند که اروپا تا ۶ ماه آینده درگیر بحران کمبود انرژی خواهد بود، بحرانی که اکنون با کمبود بنزین در «بریتانیا» خود را نشان داده است. این، اما در حالی است که ایران همواره یکی از گزینه‌های بالقوه برای صادرات گاز به اروپا بوده و تنها مانع در این زمینه، مناقشات سیاسی-امنیتی ایران با جهان غرب بوده و البته هنوز هم هست. اما آیا ممکن است قرار گرفتن مذاکرات برجام در یک «گلوگاه تاریخی»، به طرح دوباره پروژه صادرات گاز ایران به اروپا پیوند بخورد؟
تاریخ انتشار: ۱۰:۴۲ - ۱۹ مهر ۱۴۰۰
فرارو-محمد مهدی حاتمی؛ در روز‌های اخیر، موضوع کمبود سوخت در پمپ بنزین‌ها در بریتانیا خبرساز شده و این در حالی است که برخی شواهد نشان می‌دهند این مشکل، بزرگ‌تر از این حرف‌ها است. ماجرا این است که به دلیل خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا، یا همان «برگزیت» (Brexit)، تردد کامیون‌های حامل سوخت در بریتانیا دست خوش مشکل شده و کار به جایی رسیده که بنزین به پمپ بنزین‌ها نمی‌رسد. هجوم مردم هم به بحران دامن زده و همه چیز سر از اینترنت، شبکه‌های خبری و البته شبکه‌های مجازی در آورده است.

مقامات بریتانیایی می‌گویند سوخت کافی در این کشور وجود دارد، اما مشکل در «توزیع سوخت» نهفته است که در واقع، به کمبود کامیون‌های سوخت‌رسان بر می‌گردد، مشکلی که البته ناشی از «برگزیت» است.

«دبه» به دست، جلوی سفارتِ یک ابرقدرتِ از نفس افتاده
به گزارش فرارو، طی روز‌های اخیر، اما تصاویر جالب تری هم در فضای مجازی دست به دست می‌شد: گروهی از دانشجویان ایرانی (که گفته می‌شد دانشجویان «دانشگاه امام صادق (ع)» هستند)، جلوی درب سفارت بریتانیا در تهران جمع شدند و چند دبه بنزین را هم آنجا گذاشتند. بعد هم گفتند که آماده اند تا در صورت اعلام نیاز بریتانیا، برای سوخت رسانی به این کشور اقدام کنند.

واضح است که این اقدام، نمادین بوده و برای تحقیر کشوری صورت گرفته که تا یک قرن پیش ابرقدرتی جهانی بوده و ضربه‌های متعددی هم به منافع ایران زده بود. با این همه، ممکن است بتوان موضوع را از زاویه‌ای دیگر هم بررسی کرد، چرا که طی این مدت، ایران به طور رسمی هم اعلام کرد که می‌تواند مشکل کمبود انرژی در بریتانیا و اروپا را حل کند. اما در عمقِ این پیشنهاد چه چیز‌هایی نهفته است؟

بنزینی که به کار انگلیسی‌ها نمی‌آید
نخست اینکه ایران قرار نیست به بریتانیا بنزین صادر کند و این را هم ایرانی‌ها می‌دانند و هم بریتانیایی ها. کشور‌های اروپایی استانداردی مشخص برای کیفیت بنزینِ مورد استفاده در خودروهایِ نو دارند که موسوم به «استاندارد آلایندگی اروپا» (European emission standards) است.

بر اساس این استاندارد، کیفیت بنزین مورد استفاده در کشور‌های عضو این اتحادیه (که با ارفاق می‌توان بریتانیا را هم همچنان جزو آن‌ها به حساب آورد)، دست کم استاندارد «یورو ۶» است. شرایط استاندارد «یورو ۷» هم تا چند ماه دیگر اعلام می‌شود و اجرای استاندارد «یورو ۷» از سال ۲۰۲۵ میلادی در دستور کار قرار می‌گیرد.

این در حالی است که با کیفیت‌ترین بنزین تولید شده در ایران اکنون استاندارد «یورو ۵» دارد و به گفته مقامات مسئول (از جمله بیژن زنگنه، وزیر پیشین نفت در دولت روحانی)، حجم عمده بنزین تولید شده در ایران استاندارد «یورو ۴» دارد و در برخی شهر‌های کوچک‌تر در ایران، بنزین با استاندارد «یورو ۳» و «یورو ۲» هم به فروش می‌رسد.

به عبارت ساده، ایران با وجود وعده ها، هنوز نتوانسته کیفیت بنزین تولیدیِ خود را در تمام کشور به سطح «یورو ۵» برساند، حال آنکه این استاندارد در سال ۲۰۰۹ میلادی در اروپا معرفی شده بود و حالا مدت‌ها است که از رده خارج شده است.

بحرانی با ریشه‌های عمیق‌تر
بنابراین باید ماجرا را در سطحی فراتر از صادرات بنزین به اروپا یا بریتانیا در نظر گرفت. موضوع از این قرار است که اروپا در نیمه دوم امسال، با بحران انرژی رو به رو شده و این صرفاً مختص بریتانیا نیست و مشکلی کوتاه مدت هم نیست. ایران می‌خواهد در این بازیِ بزرگ‌تر ورود کند.

«یورو نیوز» چند روز پیش گزارش داده بود که با خروج اقتصاد جهانی از وضعیت قرنطینه کرونایی، قیمت گاز طبیعی در اروپا افزایش یافته و به بحرانی دامن زده که احتمالاً بر قبض پرداختی مصرف‌کنندگان اروپایی در زمستان تأثیر خواهد گذاشت.

بر اساس این گزارش، هزینه مصرف گاز طبیعی در اروپا، هم اکنون ۶ برابر بیشتر از سال گذشته است و بعید است که این بحران تا پیش از بهار سال آینده مهار شود. دلیلِ اساسی این وضعیت هم مشخص است: کشور‌هایی که بعد از ۲ سال از خواب زمستانی کرونایی خارج شده اند، حالا تشنه انرژی هستند و این در حالی است که بازار عرضه انرژی، در این ۲ سال همپایِ این نیاز گسترش پیدا نکرده است.

از آن سو، برآورد‌های «دفتر آمار اتحادیه اروپا» (یوروستات) نشان می‌دهد که اروپا در سال ۲۰۱۹ میلادی مجبور شده نزدیک به ۹۰ درصد از گاز طبیعی مورد نیاز خود را از خارج از اتحادیه (عمدتاً از روسیه) وارد کند. (بخشی از گاز وارداتی هم توسط نروژ تامین می‌شود.)

داده‌های «یوروستات» همچنین نشان می‌دهند که افزایش قیمت گاز طبیعی باعث افزایش تورم در ۱۹ کشور منطقه یورو هم شده است. بر این اساس، به دلیل تورم ۱۷.۴ درصدی در بخش انرژی، نرخ کلی تورم در کشور‌های منطقه یورو به ۳.۴ درصد، یعنی بالاترین حد خود در ۱۳ سال گذشته رسیده است.

همزمان، پایگاه خبری مشهور «اویل پرایس» در یک گزارش تحلیلی با اشاره به بحران انرژی در اروپا تأکید کرده که این بحران، به زودی به آمریکا و دیگر نقاط جهان هم سرایت خواهد کرد، چرا که «در جهان یکپارچه کنونی، کمبود شدید منابع تولید انرژی نمی‌تواند برای یک مدت طولانی در یک منطقه باقی بماند.»

پیشنهاد ایران روی میز اروپایی‌ها می‌رود؟
اما بحران انرژی در اروپا چگونه می‌تواند به ایران مرتبط شود؟ چندی پیش اعلام شد که یک میدان گازی بسیار بزرگ در شمال ایران و در حاشیه دریای خزر کشف شده که حدود یک چهارم میدان «پارس جنوبی» گاز طبیعیِ قابل استحصال دارد. این در حالی است که «پارس جنوبی» به نوبه خود یکی از بزرگ‌ترین میادین گازی در جهان است.

کشف این میدان گازی (که به نام «میدان گازی چالوس» شناخته می‌شود) می‌تواند زمینِ بازی صادرات گاز به اروپا را عوض کند و ایران را به سطحی از مشارکت اقتصادی با اروپا ارتقا بدهد که در عمل موجب می‌شود ایران «تحریم ناپذیر» شود. پیشنهاد ایران به بریتانیا و همزمان گسیل تانکر‌های سوخت رسانِ ایرانی از سوریه به مبداء لبنان در هفته‌های اخیر را هم می‌توان از همین زاویه مد نظر قرار داد.

«سایمون واتکینز»، تحلیلگر انرژی هم چندی قبل در یادداشتی به این موضوع پرداخته بود که با کشف این میدان گازیِ جدید، ایران توان تامین ۲۰ درصد از گاز اروپا را پیدا کرده و اینکه این امر می‌تواند تهدیدی ژئوپلیتیک برای نقش مسلط روسیه در بازار گاز اروپا باشد.

با این همه، ایران به این راحتی نمی‌تواند گاز خود را به اروپا بفرستد. جمهوری آذربایجان، روسیه، ترکیه، مصر، اسرائیل و حتی مصر، که همگی میادین گازی قابل استحصال دارند، رقبای ایران هستند. از طرفی، تجربه نشان داده که انتخاب شریک برای واردات انرژی، بیش از آنکه ناظر به حساب و کتاب‌های اقتصادی باشد، ناظر به روابط سیاسی است.

«آنگلا مرکل»، صدراعظم آلمان به تازگی گفته بود که ۲ هفته آینده برای مذاکرات برجام اهمیتی حیاتی دارند و همزمان، ایران هم اعلام کرده به زودی به میز مذاکره بر می‌گردد. اگر مذاکرات برجام به حصول نوعی توافق (ولو نیم بند و موقت) میان ایران و قدرت‌های جهانی ختم شود، شاید پرونده تامین گازِ اروپا توسط ایران هم به عنوان عاملی قوام بخش در روابط ایران و غرب، روی میز بیاید.
ناشناس
Netherlands
۱۶:۱۸ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۹
حالا شما اول تعهدات گازی تون به ترکیه و امارات رو انجام بدید تا جریمه تون نکنند بعد برید برای صادرات گاز به اروبا نقشه بکشید!
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۵:۰۳ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۹
بزرگترین مشکل ایران در تعامل با غرب روسیه است.که کثیف ترین خیانتها را در حق کشورمان میکند‌.روسیه اجازه صدور گاز ایران به اروپا را نمیدهد.
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۴:۵۹ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۹
عمرا اگر روس اجازه دهد غیر ممکن هست ایران به اورپا گاز صادر کند و از طرفی وقتی به علت تحریمها تمام صنایع زمین گیر شده اند و به گفته وزیر نفت در زمستان روزانه دویست میلیون متر مکعب کمبود داریم حابا شما می خواهید چی صادر کنید الله اعلم؟
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۳:۳۴ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۹
خوبه حالا انگلیسی ها شونه خالی تخم مرغ رو بردارن برن جلوی سفارت ما به نشانه عدم توانایی مسئولان مملکتی در تامین تخم مرغ و کنترل قیمت اون در عوض اینکه عده ای خصوصا دانشجویان دانشگاه امام صادق با دبه خالی رفتن جلوی سفارت انگلیس که نشون بدن انگلیس نمیتونه بنزین مملکتش رو تامین بکنه
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۷:۲۵ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۹
عالی گفتی البته اگه قرار باشه همچین کاری بکنند باید کار و زندگیشون ول کنند دنبال گذاشتن مرغ و گوشت و روغن و ... جلوی سفارت ایران باشن
محمد فقیه نوری
Iran (Islamic Republic of)
۱۳:۱۱ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۹
روسیه نمی ذاره هم تو کرسنت هم تو برجام لعنت به روسیه
انتشار یافته: ۲۱
علی
Iran (Islamic Republic of)
۱۰:۵۷ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۹
مطمئن باشید کشور دوست و برادر روسیه به هیچ عنوان اجازه نخواهد داد تا ایران از بازار گاز و انرژی اروپا سهمی ببره
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۱:۱۵ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۹
البته ایران هم به تجربه گذشته نشان داده است که استاد فرصت سوزی است. (نه از فرصت فروپاشی شوروی برای پیوند استراتژیک-تجاری با کشورهای استقلال یافته و اتصال به اروپا استفاده کرد نه از سایر تحولات جغرافیای سیاسی منطقه در دهه های اخیر)
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۱:۱۸ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۹
خودتون هم میدانید پوتین نمی گزارد روسیه با انتقال گاز ایران به اروپا مخالف هست
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۱:۲۴ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۹
اونایی که میرن جلو سفارت دانشجو نیستن.پول میگیرن که منافع اقلیت رو تامین کنن
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۱:۴۶ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۹
دانشجو هم باشن باز هم اقلیتن با فرق اینکه این اقلیت سالعاست تصمیم گیر هستند و منافع خود و گروهشون کاملا" بامنافع ملی در تضاد و ارجحیت داره.
ناشناس
Germany
۱۱:۳۶ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۹
پوتين اجازه نخواهد داد كه ايران گازش را به اروپا صادر كند.
نیکو
Iran (Islamic Republic of)
۱۱:۳۸ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۹
""ایران همواره یکی از گزینه‌های بالقوه برای صادرات گاز به اروپا بوده و تنها مانع در این زمینه، مناقشات سیاسی-امنیتی ایران با جهان غرب بوده و البته هنوز هم هست.""

این تعبیر غلط است
تنها مانع روسیه است و بس
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۱:۴۳ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۹
به همین خیال باشید انتقال گاز شبه جزیره عربستان جایگزین مناسبتریه برای اروپا
ناشناس
Canada
۱۱:۴۸ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۹
توهم! اگر روسیه گذاشت ایران حتی یک چاه نفت یا گاز در خزر داشته باشد حتما هم انتظار حضور گاز ایران در حوزه صادرات گاز روسیه در اروپا را داشته باشید یا امیدوار باشید که روسیه همرا با با دوستان نگاه به شرقی هایش تقش سازنده در وین و روابط ایران و ونزویلا با غرب داشته باشد تا نفت ایران و ونزویلا وارد بازار جهانی شود و جا را برای نفت و گاز روسیه تنگ بکند
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۱:۴۸ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۹
گاز را ازکجا ارسال کنید، ترکیه؟ارمنستان و گرجستان؟ عراق و سوریه وسپس دریای مدیترانه؟ ابن اخری را که اروپاییها امن ندانسته و موافقت نخواهند کرد، دو راه دیگر را هم که قبلا درش را بسته ایم.
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۱:۵۲ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۹
حالا مگه به اندازه خودمون گاز داریم که بخوایم به اروپا بدیم؟
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۲:۲۱ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۹
یعنی دولتمردان ما این چیزارو میدونن؟؟؟
بعید میدونم.
اونا دنبال اولویتهایی غیر از استفاده از فرصتهای اقتصادی هستن که از قبل براشون تعریف و دیکته شده و خودشون از طرفدارانش هستن
بهروز
Iran (Islamic Republic of)
۱۲:۲۸ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۹
ای کاش نویسنده مقاله قبل از این همه زحمت، اندکی به تراز تولید و مصرف گاز در کشور دقت میکرد تا متوجه می شد، ایران عملا گاز مازادی برای صادرات به اروپا ندارد. به خصوص در فصول سرد که عملا گاز بخش عمده ای از نیروگاهها، صنایع و خوراک پتروشیمی ها برای تامین گاز مصرفی بخش خانگی قطع می شود.
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۲:۳۹ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۹
فک کنم دو دهه میشه با اروپا سر هسته ای مذاکره کردیم و آورده اش صفر بوده. با یک دولت آمریکا چند ماه مذاکره کردیم آورده اش رو دیدید. اروپا توانایی خاصی تو وضع موجود ما نداره که با فروش گاز بخواد باهامون معامله کنه. روحانی چرا رای اورد؟ چون از کدخدا حرف زد! به نظر میرسه ما مردم عام کشور تحلیل دقیقتری از ستون نویسای این سایتا داریم. به اصطلاح نخبگان و مسولین هم بماند که کجای قضیه هستن
ناشناس
Iran (Islamic Republic of)
۱۲:۴۳ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۹
به دلتون صابون نزنید با ورود گاز به خط لوله روسیه به اروپا که اکنون در حال تست است قیمت گاز به سطح پارسال خواهد رسید
مجله فرارو
پرطرفدارترین عناوین